Het gemiddelde saldo van een rekening courant van een vennoot (CCA) is niet zomaar een boekhoudkundig kengetal. Het beïnvloedt direct de aftrekbaarheid van de aan de vennoot betaalde rente, en sinds de hervorming van de dividenden voor meerderheidsaandeelhouders van een SARL, bepaalt het ook de beroemde drempel waarboven de dividenden onderworpen zijn aan sociale bijdragen TNS. Ondanks dit belang, wordt er door de belastingdienst geen enkele unieke wettelijke formule opgelegd, wat ruimte laat voor uiteenlopende praktijken en risico’s op herziening.
Methode voor het berekenen van het gemiddelde saldo per dag
De meest betrouwbare methode, en de methode die door verschillende boekhoudkundige kantoren wordt aanbevolen om een URSSAF- of fiscale controle te doorstaan, is gebaseerd op een dagelijkse berekening. Het principe: men vermenigvuldigt elk saldo van de rekening courant met het aantal dagen dat dit saldo stabiel is gebleven, en deelt de verkregen som door het totale aantal dagen van het boekjaar.
Ook interessant : Beheers de kunst van het schrijven: hoe je een perfecte brief schrijft
Laten we een concreet voorbeeld nemen. Een vennoot heeft op 1 januari een kredietsaldo van 50.000 euro. Hij haalt op 28 mei 5.000 euro van de rekening, en ontvangt op 1 december 2.705 euro aan rente. De berekening ziet er als volgt uit:
| Periode | Saldo van de CCA | Aantal dagen | Saldo x dagen |
|---|---|---|---|
| 01/01 tot 27/05 | 50 000 | 147 | 7 350 000 |
| 28/05 tot 30/11 | 45 000 | 187 | 8 415 000 |
| 01/12 tot 31/12 | 47 705 | 31 | 1 478 855 |
De som van de producten geeft 17 243 855. Gedeeld door 365 dagen, krijgen we een jaarlijks gemiddeld saldo van ongeveer 47 243 euro. Dit bedrag zal dienen als basis voor de berekening van de aftrekbare rente en, indien van toepassing, voor de drempel van de dividenden die onderworpen zijn aan sociale bijdragen.
Voor degenen die de logica van deze berekening stap voor stap willen verdiepen, is het mogelijk om het gemiddelde saldo van een rekening courant op Investinor te berekenen met cijfermatige voorbeelden die zijn aangepast aan verschillende configuraties van SARL.
Gemiddeld saldo per maand en vervolgens per jaar: de vereenvoudigde alternatieve methode
Sommige praktijken geven de voorkeur aan een gefaseerde aanpak, die als leesbaarder wordt beschouwd voor niet-boekhoudkundige leidinggevenden. Het houdt in dat eerst een gemiddeld maandsaldo op basis van de dagelijkse saldi van elke maand wordt berekend, en vervolgens het gemiddelde van de twaalf maandresultaten wordt genomen om het jaarlijkse gemiddelde saldo te verkrijgen.
Deze methode levert een iets ander resultaat op dan de methode per dag over het volledige boekjaar, omdat elke maand gelijk wordt gewogen (een maand februari weegt evenveel als een maand maart, ondanks het verschil in dagen). In de praktijk blijft het verschil marginaal wanneer de bewegingen op de CCA weinig frequent zijn.
De keuze tussen de twee benaderingen is niet onbelangrijk. Terugkoppelingen van gespecialiseerde kantoren geven aan dat de URSSAF en de TNS-kassen steeds vaker een gedocumenteerde en stabiele methode van het ene boekjaar naar het andere vereisen. Van methode veranderen halverwege, of een “ruwe” berekening gebruiken op basis van het gemiddelde tussen het openingssaldo en het sluitingssaldo, brengt het risico van herziening met zich mee.
Automatiseer de berekening van het gemiddelde saldo met een spreadsheet
Het opstellen van een Excel- of Google Sheets-bestand dat is gewijd aan het volgen van de CCA blijft de meest toegankelijke oplossing voor kleine structuren. De logica is eenvoudig:
- Een datumkolom, een kolom voor beweging (positief voor inbreng, negatief voor opnames), een kolom voor het automatisch herberekende cumulatieve saldo.
- Een SOMMEPROD-formule die elk saldo vermenigvuldigt met het bijbehorende aantal dagen (verschil tussen twee datums van beweging), en vervolgens deelt door het totale aantal dagen van het boekjaar.
- Een samenvattend tabblad dat het gemiddelde maandsaldo en het gemiddelde jaarlijkse saldo weergeeft, met een visuele waarschuwing als het saldo debet wordt (wat de fiscale behandeling radicaal verandert).
Boekhoudsoftware zoals Pennylane heeft inmiddels een module voor rekening courant van vennoten geïntegreerd die deze opvolging automatiseert. Het voordeel: elke bankbeweging wordt in real-time aan de juiste vennoot gekoppeld, wat de moeizame reconstructies aan het einde van het boekjaar voorkomt.
Crediteur of debiteur CCA: twee tegengestelde fiscale regimes
De belastingdienst maakt strikt onderscheid tussen de twee situaties. Een crediteur CCA (de vennoot heeft geld aan de onderneming geleend) geeft recht op vergoeding in de vorm van aftrekbare rente, tot het maximale fiscale tarief dat elk kwartaal wordt gepubliceerd. Een debiteur CCA (de vennoot heeft geld van de onderneming geleend) leidt tot een heel andere behandeling, die kan worden gezien als een voordeel in natura of een verhulde uitkering, afhankelijk van de omstandigheden.
Het gemiddelde saldo fungeert als pivot in beide configuraties. Voor een crediteur CCA bepaalt het de basis waarop het rentepercentage wordt toegepast. Voor een debiteur CCA kan het de basis vormen voor een herziening als de belastingdienst van mening is dat de opgenomen bedragen niet binnen redelijke termijnen zijn terugbetaald.
Gemiddeld saldo van de CCA en drempel voor TNS-dividenden in SARL
Sinds 2013 zijn de dividenden die worden ontvangen door meerderheidsaandeelhouders van SARL en EURL onderworpen aan sociale bijdragen voor het deel dat boven de 10% van het totaal van het maatschappelijk kapitaal, de emissiepremies en het gemiddelde saldo van de CCA uitkomt. Deze drempel maakt de berekening van het gemiddelde saldo direct strategisch.
Een vennoot die regelmatig zijn rekening courant aanvult, verhoogt mechanisch deze drempel van 10%, waardoor hij meer dividenden kan ontvangen die alleen onderworpen zijn aan de forfaitaire belasting in plaats van aan de sociale bijdragen TNS. Daarom maakt de afweging tussen verhoging van het maatschappelijk kapitaal en aanvulling van de CCA deel uit van de meest voorkomende optimalisatie-instrumenten in het patrimoniaal beheer van SARL.
De beschikbare gegevens maken het niet mogelijk om een universele verhouding tussen kapitaal en CCA vast te stellen, omdat de optimale verhouding afhangt van het bedrag van de uitgekeerde dividenden, het niveau van de vergoeding van de manager en het investeringsbeleid van de onderneming. Begeleiding door een accountant blijft de veiligste weg om deze verdeling bij elke afsluiting van het boekjaar te kalibreren.
Het gemiddelde saldo van de CCA omvat dus kwesties die veel verder gaan dan alleen boekhouding: aftrekbaarheid van rente, fiscale behandeling van dividenden, naleving tijdens controles. Het documenteren van de gekozen methode, deze van het ene boekjaar naar het andere behouden en te ondersteunen met een dagelijkse opvolging (zelfs geautomatiseerd) vormt de beste bescherming tegen correcties achteraf.